Domain Yapısı Nedir?
Domain yapısı, bir kurumdaki bilgisayarların merkezi bir sunucu üzerinden kimlik doğrulama ve yönetim hizmetlerini kullandığı ağ mimarisidir. Bu sistemde kullanıcı hesapları, şifre politikaları ve paylaşılan kaynaklar tek bir dizin servisinde tutulur. Windows etki alanı (domain) için Active Directory, Linux dünyasında ise Samba veya FreeIPA en yaygın çözümlendir. Eskişehir Bilgisayar olarak ağlarınızın verimli çalışması için doğru domain planlamasının kritik olduğunu vurguluyoruz.
Domain yapısı olmayan çalışma gruplarında her bilgisayar kendi kullanıcı listesini barındırır. Bu durum çok sayıda makinede şifre değiştirme işlemini cehennem azabına çevirir. Oysa domain yapısında tek bir yerde yapılan değişiklik tüm ağa saniyeler içinde yayılır. Güvenlik ve merkezi yönetim, bu mimarinin temel iki kazanımıdır.
Domain Yapısını Oluşturan Katmanlar
Bir domain yapısının omurgası üç ana bileşenden oluşur: sunucu (DC – Domain Controller), istemci makineler ve DNS sunucusu. İstemciler açılışta DNS üzerinden doğru sunucuyu bularak oturum açarlar. DNS bozuksa istemciler domain kontrolcüsüne ulaşamaz ve kullanıcılar makinelere giriş yapamaz.
- Active Directory Domain Services (AD DS): Kullanıcı, grup ve bilgisayar hesaplarını tutar.
- DNS: Alan adı çözümlemesinin yanında SRV kayıtlarıyla domain servislerini işaret eder.
- DHCP: İstemcilere otomatik IP, subnet mask ve DNS adresi atar.
- GPO (Group Policy): Tüm makinelere ortak güvenlik ve kullanıcı profili kuralları uygular.
Bu katmanlar sorunsuz çalıştığında ağınız masaüstü bilgisayarlardan sunuculara ve yazıcılara kadar tam bir bütünlük içinde ilerler.
Domain Yapısı Çeşitleri Nelerdir?
Tek orman tek domain yapısı, küçük ve orta ölçekli işletmeler için önerilen en sade mimaridir. Şirket büyüdükçe birden fazla domain gereksinimi doğabilir. Örneğin alt birimlerde ayrı birim domainleri oluşturarak politikaları bölgelere göre farklılaştırabilirsiniz.
Orman (forest) yapısı ise birden çok domain veya tree’nin bir araya gelmesidir. Her orman kendi kök domainine sahiptir ve güven ilişkileri bu kökten türetilir. Eskişehir’deki işletmelerin çoğu için tek domain yeterlidir; çoklu yapı ancak büyük kurumsal ölçeklerde gerekir.
Domain Yapısı Kurmanın Avantajları
Merkezi oturum açma, ağ yöneticisinin hayatını kolaylaştıran en net avantajdır. Kullanıcılar hangi bilgisayara oturum açarsa açsın aynı masaüstü profiline ve belgelerine erişir. Şifre unutma vakalarında kullanıcı şifresini tek komutla sıfırlayabilirsiniz.
Yazıcı ve dosya paylaşım izinleri de Active Directory grupları üzerinden tek noktadan denetlenir. USB engelleme, yazılım kısıtlama ve güncelleme kuralları gibi politikalar Group Policy ile anında dağıtılır. Bu sayede ağdaki her bilgisayar aynı güvenlik seviyesine yükseltilmiş olur.
Domain Yapısı Kurulum Öncesi Planlama
Önce kullanıcı sayınızı ve büyüme hedefinizi netleştirin. 10 kişilik bir ofis ile 50 kişilik bir firmanın ihtiyacı farklıdır: İlk grup tek sunucuya, ikinci grupta yedekli domain kontrolcüsüne ihtiyaç duyar. NetBIOS adı ve DNS zone adı belirlenirken kısa ve hatırlanabilir bir yapı seçilmelidir.
IP plan-laması da önemlidir; statik ve dynamic DHCP atamalarının önceden tanımlanması gerekir. Sunuculara statik, istemcilere DHCP ile IP verilmesi yaygın kurulum şeklidir. Eskişehir Bilgisayar, kurulum öncesi ağınızın envanterini çıkararak sizin yerleşik topolojinize uygun bir yol haritası hazırlar.
Domain Yapısı Nasıl Çalışır?
İstemci açılışta DNS’e giderek domain controller’ın IP adresini bulur. Sonra Kerberos” protokolü ile kimlik doğrulaması yapar. Başarılı olursa kullanıcıya bir JSON token benzeri oturum bileti verilir. Bu bilet sayesinde yetki verilen dosya sunucularına ve uygulamalara ekstra şifre girilmeden erişilir.
GPO (Group Policy) her istemci açılışta ve arka planda belirli aralıklarla işletilir. Böylece politika değişiklikleri gün içinde yayılmış olur. Domain yapısında bir sorun yaşadığınızda, Eskişehir Bilgisayar’ın uzman yönlendirmesiyle log kayıtlarından hatayı adım adım izleyip hızlıca müdahale edebilirsiniz.
Güvenlik ve Bakım İpuçları
Domain kontrolcülerinin işletim sistemi disklerinde yeterli boş alan ve izleme (monitoring) olmalıdır. Sysvol klasörünün düzenli yedeklenmesi, tüm GPO ve script dosyalarını kurtarmanıza yarar. Ayrıca Active Directory veritabanının NTDS.DIT dosyası sistem durumu yedeğinde tutulur.
Yılda bir kez Yetki Verilmiş Bilgisayarlar (AD) temizliği yapılmalı. Kullanılmayan bilgisayar hesapları ve süresi dolmuş kullanıcı hesapları kaldırılarak güvenlik yüzeyi daraltılır. Şifre politikasında en az 12 karakter ve çok faktörlü doğrulama öneririz.
